side01.JPGside02.JPGside04.JPGside05.JPGside06.JPGside07.JPGside09.JPGside10.JPG

Obozy jenieckie i lazarety

II wojna światowa, tak  jak  Wojna Powszechna, miała tragiczne skutki dla obywateli państw biorących w niej udział. Doprowadziła do wielkich zniszczeń i śmierci wielu milinów ludzi.

Na okupowanych terenach hitlerowcy przystępowali do eksploatacji gospodarczej obejmującej wywóz surowców, sprzętu technicznego i żywności, ale także siły roboczej. ZSRR podobnie jak inne kraje okupowane, w tym Polska, miał dostarczać ludzi niemieckiemu rolnictwu oraz przemysłowi, także zbrojeniowemu. Zadaniami tymi zajmowała się hitlerowska administracja cywilna i wojskowa.

Szczególnie tragiczny los spotkał radzieckich jeńców wojennych. Zgodnie z niemiecką polityką dyskryminacji wobec wszystkich mieszkańców Europy Wschodniej obywateli tego obszaru uważano za „podludzi”.

Mimo, iż III Rzesza była sygnatariuszem wielu konwencji regulujących status jeńca wojennego stosunek Niemców do żołnierzy przeciwnika, wziętych do niewoli, zależał od przyporządkowania do określonej kategorii. Najwyżej w  niemieckiej hierarchii jenieckiej znajdowali się żołnierze z państw Europy Zachodniej, których traktowano zgodnie z regulacjami prawa wojennego. Najniżej  wzięci do niewoli czerwonoarmiści.

Wiele regulacji, dotyczących tej kwestii,  wydało Naczelne Dowództwo Wehrmachtu. Zakładały one między innymi wykonywanie egzekucji bez sądu i formalności, pracę na rzecz niemieckich  oddziałów frontowych, stosowanie nieograniczonych środków dyscyplinarnych, zakaz jakiejkolwiek pomocy ze strony osób trzecich, państw i organizacji humanitarnych, a także zakaz przekazywania nazwisk jeńców do wiadomości Czerwonego Krzyża. Ponadto wydano instrukcje nakazujące , aby jeńcy otrzymywali niewielkie ilości żywności najgorszej jakości. Wartość kaloryczna takich racji żywnościowych miała znajdować się na poziomie niższym od minimum pozwalającego na przeżycie.

Niemcy w czasie ataku na tereny Związku Radzieckiego wzięli do niewoli kilka milinów czerwonoarmistów. Umieszczano ich w wielu obozach jenieckich utworzonych również na terenie Polski. Wzięci do niewoli żołnierze musieli w jakiś sposób pokonać drogę do obozów. Najczęściej odbywali ją pieszo. Podczas przemarszu odmawiano im często żywności, wody i opieki medycznej. Nocny odpoczynek miał najczęściej miejsce pod gołym niebem. Ci, którzy nie mieli sił iść dalej byli rozstrzeliwani na miejscu.
Nie mniej tragiczny był los jeńców transportowanych koleją. W letnie dni wiezieni w wypełnionych do granic możliwości wagonach ginęli z braku powietrza, wody i pożywienia. Zimą zamarzali na śmierć  w otwartych wagonach-platformach.

Ocenia się, że podczas transportów zmarło lub zostało zabitych wiele tysięcy jeńców sowieckich.

Czerwonoarmiści, którym dane było dotrzeć do przydzielonego obozu – stalagu zastawali tam prowizoryczne warunki sanitarne i aprowizacyjne.

Niemieckie obozy dla jeńców radzieckich lokowano na zrujnowanych działaniami wojennymi  i okupacją  terenach ZSRR i Polski. Obszar przeznaczony na ten cel to nierzadko pole lub część lasu ogrodzone drutem kolczastym, na którym sami jeńcy musieli budować baraki mieszkalne lub ziemianki. W takich warunkach biegła ich egzystencja niezależnie od pory roku. Warunki sanitarne przedstawiały fatalny stan. Często brakowało wody i środków higieny. Ludzie pozbawieni byli  bielizny osobistej i  pościelowej. Efektem tego był wszechobecny brud i powszechna wszawica.

Rozkazy dowództwa Wehrmachtu dotyczące traktowania jeńców wskazywały potrzebę surowości. W związku z tym strażnicy obozowi wykazywali się ogromnym okrucieństwem wobec  Sowietów. Do powszechnych praktyk należało bicie kolbami karabinów, pałkami i biczami oraz szczucie psami. Pod byle pretekstem ludzie ci byli też rozstrzeliwani.

Szczególnie tragiczna była sytuacja rannych jeńców. Na tyły odtransportowywano jedynie tych, którzy mieli szansę szybko wyzdrowieć.  Pozostałych rannych lokowano w lazaretach czyli polowych szpitalach wojskowych. Do ich leczenia nie można było wykorzystywać niemieckich lekarzy, leków i środków opatrunkowych. W sytuacji gdy nadarzyła się okazja zdobycia tych środków na przeciwniku lub do niewoli trafił sowiecki personel medyczny pojawiała się nadzieja na pomoc.

W  okresie wojen lazarety tworzono z myślą o opatrywaniu i leczeniu chorych żołnierzy. W przypadku obozów jenieckich pełniły one często rolę szpitali izolacyjnych dla chorych zakaźnych i dla osób poddawanych kwarantannie.

Szpitale polowe miały charakter budowli tymczasowych. Urządzano je w namiotach lub adaptowanych budynkach. Na ten cel przekształcano często obiekty  użyteczności publicznej, w tym szkoły.

W lazaretach wojskowych, a szczególnie jenieckich, występowała duża śmiertelność. Zwłoki wojskowych chowano na cmentarzach w pojedynczych mogiłach, zaś w przypadku znacznej śmiertelności, w mogiłach zbiorowych.

Szacuje się, że do niewoli niemieckiej w trakcie działań wojennych lat 1941-1945 trafiła ponad pięciomilionowa grupa żołnierzy rosyjskich. Większość z ponad trzech milinów jeńców straciło życie na skutek warunków panujących w obozach jenieckich.

Dla tych, którzy ocaleli, reżim stalinowski zgotował los zasadniczo nieodbiegający od dotychczasowego.

Joomla templates by a4joomla