side01.JPGside02.JPGside04.JPGside05.JPGside06.JPGside07.JPGside09.JPGside10.JPG

Obóz-lazaret i cmentarz jeńców sowieckich w Skrobowie

Zdjecie_16Obóz-lazaret w miejscowości Skrobów położonej na zachód od Lubartowa przy szosie Lubartów-Kamionka-Michów powstał w 1941 roku.

Po napaści III Rzeszy na Związek Radziecki w czerwcu 1941 roku do niewoli niemieckiej trafiły tysiące żołnierzy sowieckich, których lokowano w powstających na obszarze Polski obozach-stalagach i obozach-lazaretach.

Administracja niemiecka ulokowała tego typu obóz w skrobowskiej siedzibie Wehrmachtu, której zabudowania, do wybuchu II wojny światowej, pełniły funkcję szkoły zawodowej z internatem.

Lokalizacja obozu-lazaretu w Skrobowie była podyktowana łatwym dostępem do szlaków komunikacyjnych, szczególnie kolejowego, w pobliskim Lubartowie.

Obóz-lazaret pełnił rolę szpitala izolacyjnego dla chorych zakaźnych. Trafiali tu w większości chorzy ze zdiagnozowaną gruźlicą płuc. Fakt ten wskazuje na specjalny charakter tego „szpitala leczniczego”.
Część  więźniów, wśród których pojawiali się także cywile, traktowano jako tanią siłę roboczą, wykorzystywaną do najcięższych prac.

Dokumenty jeńców informują, iż znajdujący się tu mężczyźni byli brani do niewoli hitlerowskiej na terenie ZSRR  pod Briańskiem, Charkowem, Donieckiem i Woroneżem skąd trafiali do powstałych na terenie obecnej Polski, Ukrainy oraz Białorusi stalagów.

Zdjecie_17Więźniowie przybywali do Skrobowa z obozów przeznaczonych dla podoficerów i szeregowców  w Chełmie, Zamościu, Dęblinie, Białej Podlaskiej, Ostrowie-Komarowie, Lembergu, Rawie Ruskiej czy Mołodecznie.

Wywożonych ze stalagów rannych i chorych jeńców wyładowywano na stacji kolejowej w Lubartowie i transportowano do lazaretu obozowego w Skrobowie. Lżej ranni i chorzy samodzielnie musieli opuszczać wagony towarowe i maszerować do celu o własnych siłach.

Z relacji jednego z członków personelu medycznego przybyłego wraz z chorymi do Skrobowa w maju 1943 roku wynika, że obóz miał kształt kwadratu i obejmował obszar 500x500 metrów. Okolony był 3-3,5 metrowym ,podwójnym ogrodzeniem z drutu kolczastego.

Racja żywnościowa dla członka personelu medycznego wynosiła 300 gramów czarnego chleba plus rodzaj polewki ze zgniłymi ziemniakami.

Zdjecie_18Szczególnym wydarzeniem w życiu obozowym było przybycie kolejnego ,,rzutu” jeńców.

Umieszczanym w budynkach przedwojennej szkoły ludziom doskwierał głód i niehigieniczne warunki, które powodowały liczne epidemie i pochłaniały wiele ofiar.

Ciała zmarłych lub zabitych jeńców trafiały do mogił w sosnowym lesie położonym na tyłach budynków obozowych.

Istniejące akta ofiar informują, że większość z nich zmarła lub została rozstrzelana między czerwcem 1942 roku, a styczniem roku 1944.

Namacalnym śladem po tragicznym losie jeńców radzieckich jest cmentarz z lat 1941-1944.

Nekropolia powstała na planie prostokąta. Pierwotnie zajmowała powierzchnię 0,78ha. Część źródeł podaje, że znajdowało się na niej siedem ziemnych mogił zbiorowych. Obecnie cmentarz ma powierzchnię około 0,30ha i okala go metalowa siatka.

W jego centralnym punkcie znajduje się współczesny pomnik z krzyżem i tablicą informującą o spoczywających w mogiłach około 12 tysiącach jeńców sowieckich oraz cywilach zamordowanych i zmarłych na terenie obozu-lazaretu w Skrobowie w latach 1941-1944. Dokumentacja dotycząca obozu wskazuje, że spoczywa tu około 700 żołnierzy radzieckich pogrzebanych w 146 mogiłach.

Zdjecie_19Ustne relacje mieszkańców Skrobowa sugerują, iż na cmentarzu pochowani zostali także żołnierze Armii Krajowej więzieni w latach 1944-1945 w obozie NKWD mieszczącym się w budynkach poobozowych opuszczonych w lipcu 1944 roku przez wojska Wehrmachtu. Nieznana jest liczba zamordowanych i zmarłych żołnierzy AK. Pamietający ten okres  mieszkańcy miejscowości informowali o pochówku trzech oficerów zamordowanych w obozie w sierpniu 1944 roku.

Pamięć o ofiarach obozu-lazaretu w Skrobowie zachowała się nie tylko wśród starszych mieszkańców miejscowości.  Jest także kultywowana przez najmłodsze pokolenia. Uczniowie Szkoły Podstawowej i klas gimnazjalnych w Skrobowie troszcząc się o tutejszą nekropolię oddają hołd wszystkim ofiarom II wojny światowej.

Joomla templates by a4joomla